Fokken

Fokken... Ja of neen
Keuze van het koppeltje
Kweekrijp
Bronst
Dekking
Zwangerschap
Bevalling
Na de bevalling
De jongen
Complicaties

Als men de eerste keer chinchilla’s aankoopt, twijfelen mensen vaak of ze een koppeltje willen of eerder twee chins van hetzelfde geslacht, wat dus ook kan. Indien u de chins enkel als gezelschapsdiertjes wil houden en fokken geen prioriteit is, kan u beter voor twee chins van hetzelfde geslacht kiezen. Als men er toch voor zou kiezen een koppeltje te nemen en dus te gaan fokken, houdt men best rekening met volgende aspecten :

- Zorg voor een baby-veilige kooi, dus geen kooi met ver uit elkaar staande tralies zoals een papegaaien kooi, want de baby chins ontsnappen gegarandeerd.

- Hou steeds een reserve kooi bij de hand, in principe blijven koppeltjes overeen komen tijdens en na de zwangerschap, maar je weet maar nooit.

- De jongen mogen maar tot hun 3^de levensmaand bij de ouders blijven. Gezien ze vanaf hun 4^de maand reeds vruchtbaar kunnen zijn, moeten ze vanaf dan ZEKER apart. Dus ook hier kan de reserve kooi van pas komen.

- Chinchilla’s bevallen over het algemeen heel gemakkelijk, een complicatie kan maar gebeurd niet vaak, maar hou er toch rekening mee.

- Hou er rekening mee dat je voor deze jongen een goede thuis moet vinden, en dit niet altijd direct is van zodra ze 8 weken zijn maar het kan zijn dat je ze langer bij uzelf moet huisvesten.

- Ga dus niet impulsief fokken, denk eerst na of u geregeld een nestje wil. Indien je hier volledig van overtuigd ben kan u een koppeltje samen stellen. Indien u twijfelt, schaf dan eerder twee chins van hetzelfde geslacht aan.

- Buiten deze puntjes waar zeker rekening mee moet gehouden worden, mag er ook wel bij gezegd worden dat het zalig is om baby chins bezig te zien en te zien opgroeien.

Bij de keuze van uw koppeltje houdt u met de volgende aspecten rekening :

- Koop geen twee chins uit een dierenwinkel, vaak zijn ze familie van elkaar zonder dat de verkoper er zelf van op de hoogte is. Ook weet u niets af van de afkomst van deze chins, wat welk heel belangrijk is.

- Als u keuze heeft in leeftijden, neemt u beter het vrouwtje iets ouder dan het mannetje dan omgekeerd, dit om vroegtijdige zwangerschap te voorkomen. Een koppeltje van dezelfde leeftijd kan wel, de kans op een vroegtijdige zwangerschap is er nog wel steeds, maar is klein.

- Geen twee Witte chins samen koppelen, dit heeft een lethale factor, kans op 25%dode jongen.

- ZEKER geen twee velvet chins bij elkaar, ook dit geeft 25% kans op dode jongen.

- U kan ook verschillende vrouwtjes samen houden met één mannetje, hou het dan wel zeker bij één mannetje en nooit twee of meer!! Dit gaat uiteindelijk fataal aflopen wanneer de mannetjes beginnen vechten voor de vrouwtjes. Meerdere mannetjes zonder vrouwtje in de buurt kan wel probleemloos.

- Fok enkel met chins waarvan u de achtergrond kent en u er van overtuigd bent dat ze geen erfelijke afwijkingen hebben. U zou anders wel eens jongen kunnen verkopen die later dezelfde afwijkingen zouden kunnen krijgen, ook al zijn deze nog niet te zien bij de ouder dieren. Het kan ook zijn dat zij er drager van zijn, en het doorgeven aan hun jongen maar het zelf nooit of pas laat zullen tonen.

- Het is toch ook wel zeer belangrijk de kwaliteit van chins te onderhouden, stel voldoende eisen bij de keuze van het koppel.

Kweekrijp :

Een chinchilla kan reeds vruchtbaar zijn vanaf de 4^de maand, maar voor een vrouwtje zou dit wel veel te vroeg zijn voor haar, gezien ze zelf nog in de groei is, en hierdoor niet haar normale grootte zou kunnen verkrijgen.

Voor een mannetje kan het geen kwaad.

Het beste is ten vroegste op een leeftijd van 7 maand en liever nog 8 maand, want dan is een chin pas volwassen.

Bronst :

Ongeveer maandelijks is er een bronstperiode. Deze kan om de 30 tot 35 dagen zijn, en tijdens deze paar dagen zal het vrouwtje vruchtbaar zijn en het mannetje mogelijk dekpogingen ondernemen.
Direct na een bevalling is een chinchilla ook opnieuw vruchtbaar. Normalerwijze slaan ze de eerstvolgende bronstperiode over en worden ze pas na ongeveer 45 a 60 dagen opnieuw bronstig. Deze periode hangt af van de cyclus van het vrouwtje. Gezien er geen juist aantal dagen kunnen vast gesteld worden, en dus de ene chin een normale bronst heel snel bv om de 25 dagen kan hebben, en de andere om de 35 dagen bijvoorbeeld, is het niet juist te zeggen wanneer deze eerstvolgende bronst zal zijn. Maar normaal zal dit rond de 50 a 60 dagen zijn, en bij de vroege vrouwtjes kan het al van de 45 ste dag na de bevalling.
Zeer zelden zal het voorkomen dat een vrouwtje na de bevalling, reeds na 30 dagen opnieuw vruchtbaar is. Dit hebben wij althans nog maar zeer zelden voor gehad.

Dekking :

Een chinchilla krijgt ongeveer maandelijks een bronstperiode. Tijdens deze periode kan het mannetje avances maken om het vrouwtje te dekken. Je zal vaak merken dat het er een paar dagen wat heviger aan toe is gegaan in de kooi.

Bij een geslaagde dekking, kan u als u geluk hebt en uw oog er op valt, een bronstpropje vinden. Dit is een witte wasachtige prop van ongeveer 3cm, welke van het vrouwtje komt. Er kan ook een bronstprop gevonden worden, verwar deze niet met elkaar, want deze is ongeveer de helft kleiner maar wordt minder vaak gevonden.
Toch ook even vermelden, dat de vondst van een dekprop, geen garantie is voor een zwangerschap, maar de kans wel heel groot is.

Zie afbeelding zodat u weet hoe een dekprop er juist uit ziet :

Zwangerschap :

Tijdens de zwangerschap kan een vrouwtje wel humeurig worden. Soms kunnen ze minder verdragen van hun soortgenootjes en gaat het er al eens heviger aan toe in de groep. Maar het kan ook zijn dat u helemaal niets merkt, en alles blijft zoals het is.

Als u uw vrouwtje goed kent van karakter, zou u toch wel eens kunnen merken dat er een karakterverschil is opgetreden. Zo hebben wij al chins gehad die veel liever zijn tijdens de zwangerschap, of net andersom. Agressiviteit tegenover de mens hebben wij nog nooit waargenomen tijdens een zwangerschap.

Het mannetje kan tijdens de zwangerschap gewoon bij het vrouwtje blijven.

Als uw vrouwtje eerder nooit op haar zij zij ging liggen, en ze doet dit plots wel, zou dit ook kunnen verwijzen op een zwangerschap. Ook zal ze meer eten.

Het buikje wordt na ongeveer 2 maand zichtbaar wat dikker, maar het kan ook zijn dat je nog niets merkt in dit stadium. Vaak merkt men het pas als ze reeds 3 maand ver zijn. Hangt ook weer af van vrouwtje tot vrouwtje.

Iemand met ervaring kan vaak sneller voelen of een vrouwtje zwanger is, maar doe dit enkel als je weet wat te doen, zodat u het buikje niet gaat forceren. De laatste weken kan u gerust zachtjes aan het buikje voelen, en voelt u vaak reeds de hoofdjes van de kleine baby chins, of zelfs beweging van de jongen.

Wees voorzichtig tijdens de zwangerschap met het opnemen van de chinchilla. Neem deze zeker niet te brutaal en zeker niet bij de staart zonder verdere ondersteuning. Verkeerde handeling kan de bevalling beïnvloeden, bv jongen die zich hierdoor keren en verkeerd komen te liggen.

Bevalling :

Na 111 dagen zou uw chin moeten bevallen, dit kan ook een paar dagen vroeger of later zijn, maar meestal zijn ze toch vrij juist.

Gewoonlijk hoeft u zelf niets te doen en gaat het probleemloos. Als u de datum van te voren weet, kan het zeker geen kwaad dat u toch thuis bent om de bevalling in de gaten te houden, het is natuurlijk ook niet uitgesloten dat er toch iets mis zou gaan.

Als de chin weeën begint te krijgen, zou het eerste jong er binnen ongeveer een half uur er moeten zijn. Soms duurt het iets langer, maar hou haar dan toch maar goed in de gaten. Bij een normale bevalling zal er telkens ongeveer een half uur tussen twee jongen zitten, maar soms kan het wel gebeuren dat er een tijdje niets gebeurd en er dus veel langer tussen twee jongen zit. Maar eens de volgende weeën terug van start gaan, zou men toch resultaat mogen hebben na een half uurtje.

Het snuitje moet eerst komen. Als u merkt dat het jong eerst met de staart komt, dus als u een staartpuntje uit de vagina ziet hangen, dan heeft de chin hulp nodig. Dan zou de babychin er met behulp van de mens uitgehaald moeten worden. Zie hieronder "Complicaties bij de bevalling". Als u niet zeker bent, gaat u beter naar de dierenarts.

1. Weeën 2. jong wordt geboren

3. jong schoon maken 4. Na een paar uurtjes...

Up

Na de bevalling :

Nu zou het moedertje de jongen warm moeten houden, ze houdt ze mooi onder zich en verzorgt ze goed. Ook het mannetje zal het jong mee verzorgen, hij mag dus tijdens de hele periode bij het vrouwtje blijven. Als u merkt dat de jongen steeds beneden in de kooi alleen zitten, en de moeder steeds boven, dan zou het kunnen dat zij niet genoeg moederinstinct heeft.

Anderzijds kan je ook een moedertje hebben, welk de jongen wel verzorgd, maar enkel het hoogstnodige doet en dus ook vaak bovenaan gaat zitten, maar toch de jongen van genoeg melk gaat voorzien. Als u niet zeker bent, weeg de kleintjes en hou in de gaten of ze niet vermageren. De eerste dagen kunnen ze lichtjes vermageren maar daarna moeten ze snel in gewicht toenemen.

Meestal zijn chins wel heel goede moedertjes, en blijven ze mooi boven hun jongen zitten om ze warm te houden, laten ze rustig melk dringen en verzorgen de jongen heel goed.

Up

De jongen :

Een gezond goed gewicht van een pasgeboren jong ligt tussen de 40 en 60 gram. Meestal liggen ze rond de 50 gram. Minder dan 35 gram is al een iestjes zwakker jong maar kan even actief en levenslustig zijn als een zwaarder jong. De tweede dag kunnen de jongen ietsjes in gewicht afnemen, maar na de tweede dag moeten ze beginnen bij komen.

De eerste twee weken bestaat de voeding van de jongen enkel uit de melk van het moedertje. Na deze twee weken gaan ze ook reeds pellets beginnen mee eten. Soms gebeurd dit zelfs al vroeger, en vooral hooi gaan ze vaak vroeger beginnen eten.

Maar ook al eten deze kleine chins reeds vaste voeding, ze moeten nog tot hun 8 ste week moedermelk krijgen, en de verzorging van de moeder.

Als u dus een nieuwe eigenaar heeft voor uw chins, laat ze pas gaan als ze 8 weekjes zijn.

Wil u de jongen toch graag zo lang mogelijk zelf houden, laat ze dan niet langer dan 3 maanden bij de ouders, gezien ze op die leeftijd reeds vruchtbaar kunnen zijn, en het zeker niet de bedoeling mag zijn, dat er een ongelukje zou gebeuren tussen vader en dochter of moeder en zoon. Ook kan het gebeuren dat vader en zoon zouden beginnen vechten als de zoon ook dek-neigingen zou beginnen krijgen.

Complicaties tijdens of na de bevalling :

Te veel jongen
Te grote jongen
Weeënzwakte
Verkeerd liggende jongen
Gemmumificeerde jongen
Moederloeze jongen
Bijvoeden

Te veel jongen :

Ook al heeft het moederdiertje veel jongen, dit is geen reden waarom de bevalling zelf niet goed zou gaan. Maar nà de bevalling moet U de jongen wel in de gaten houden, de meeste chins kunnen maar maximum 3 jongen groot brengen. Er zijn er zelfs die hier reeds problemen mee hebben. Ideaal is 1 of 2. Als zij 4 jongen heeft, is de kans heel groot dat u ofwel zal moeten bijvoeden ofwel, indien u deze mogelijkheid heeft, één of twee jongen te verplaatsen naar pleegmoedertjes.

Hieronder leest u meer in het onderdeel “moederloze jongen”.

Te grote jongen :

Dit komt sporadisch voor dat het vrouwtje niet in staat is de grote jongen op natuurlijke wijze kan geboren worden. Maar indien het vrouwtje haar bekken te nauw is in verhouding met de grootte van het jong, dan kan dit toch gebeuren en moet men naar de dierenarts. De baby zal door middel van een keizersnede geboren worden.

Zelf hebben wij dit nog niet voor gehad, maar kennen wel chinhouders die het wel al hebben moeten laten toepassen, en toch met succes. Het kan wel gebeuren dat het voor een jong reeds te laat is, maar men op deze manier toch het moedertje nog kan redden.

Weeën zwakte :

Dit kan kan voorkomen en is te merken aan de chin die weinig of geen weeën heeft maar toch laat blijken dat de bevalling nabij is. Door gebrek aan weeën kan zij het jong er niet uit persen en doordat het ook lang gaat duren op deze manier, kan het vrouwtje uitgeput raken en er soms helemaal geen tekens meer zijn van de naderende geboorte. Duurt dit te lang, dan kan het jong in de baarmoeder sterven.
De oplossing hiervoor is een spuitje welk de weeën opwekt, dus ga op tijd langs bij de dierenarts. Laat niet te snel een keizersnede toepassen, maar eerst proberen met een spuite om de weeën op te wekken.

Verkeerd liggende jongen :

Als een chinchilla jong geboren wordt, zal deze eerst met het hoofdje komen. Ziet men dat het vrouwtje moeilijkheden heeft en blijft persen zonder enig resultaat, dan kan dit het geval zijn. Dit hebben wij zelf reeds een paar keer voorgehad.

Als men gaat kijken, zal mijn bij een verkeerde ligging zien dat eerst het staartje komt. De chin heeft hulp nodig, en kan eventueel door uzelf gebeuren, maar indien u te onzeker bent, schakel dan toch maar de dierenarts in.

Indien u het zelf wil doen zal u het jong moeten helpen door zachtjes te trekken, maar wel zeker TIJDENS EEN WEE!!! Ga nooit aan een jong trekken als het moedertje geen weeën meer heeft. U zal merken dat het vrij goed gaat als u stukje per stukje mee trekt terwijl er een wee is. Heeft zij geen weeën, dan kan u ze proberen opwekken door het buikje te masseren. Uit eigen ervaring heeft dit al heel vaak geholpen en zijn de jongen gezond te wereld gekomen.

Nogmaals… als u niet zeker bent of u twijfelt… schakel de hulp in van een dierenarts!!!

Gemummificeerde jongen :

Dit is voor het vrouwtje de minst erge complicatie, gezien zij dit jong gewoon zal laten geboren worden, zoals een ander jong.

Het kan zelfs gebeuren dat zo een gemummificeerd jong halverwege de dracht geboren wordt, waarna de dracht daarna gewoon verder gaat, en er op de voorziene datum toch nog gezonde jongen geboren worden.

Zo een gemummificeerd jong is een vroegtijdig gestorven jong dat eigenlijk versteend is, dus eigenlijk uitgedroogd. Soms ziet men weinig vorm hierin, en lijkt het wel op een ovale brok maar is er niet echt een jong in te herkennen. Maar anderzijds, is het soms ook net wel goed te zien, vooral als het jong pas in een vrij laat stadium sterft in de baarmoeder.

Up

Moederloze jongen :

Zelden zal dit voorkomen, maar een bevalling is nu ook niet zonder gevaren, en in uitzonderlijke gevallen, zou het toch kunnen gebeuren dat het moedertje sterft na of tijdens de bevalling.

Indien het moedertje toch nog gezonde baby-chins heeft gebaard, heeft U geen moederdier dat melk kan verstrekken, maar er zijn nu twee mogelijkheden om toch de jongen groot te brengen.

U gaat zelf voeden :
De eerste mogelijkheid is de zwaarste en U moet er de tijd voor kunnen hebben, mensen die werken kunnen dit niet realiseren. De baby-chins zullen met de hand moeten gevoed worden, en dit de eerste week wel om de twee uur, ook ’s nachts. Haal in de apotheek Kittenmelk, hiermee kan u de kleine chins voeden. Kan ook als bijvoeding gebruikt worden indien het moedertje niet voldoende melk zou geven, of bij grote nestjes.
In begin zal u het baby'tje een beetje moeten dwingen om melk te eten van het spuitje, doch doe dit met de nodige voorzichtigheid zodat er geen melk door het neusje terug naar buiten komt. We spreken hier over druppeltjes per keer, dus weer voorzichtig. Eens het baby'tje het door heeft, zal hij al snel de spuit aanzien als zijn voedselbron en zelf het initiatief nemen om de melk tot zich te nemen.

U zoekt een pleegmoedertje :
Over het algemeen aanvaardt een moederchin heel makkelijk een jonge chin van een ander moedertje en kan u een jong bij deze andere moeder plaatsen. Hou er wel rekening mee dat de pleegmoeder geen te groot nest mag hebben en de jongen niet te veel schelen in leeftijd. Als de jongen een stukje ouder zijn, gaat het meestal niet lukken gezien deze te sterk zijn en het kleine baby’tje gaan wegduwen, en deze dus geen kans krijgt om te gaan zogen.

Het pleegmoedertje mag zelf maximum 2 jongen hebben, gezien meer dan 3 meestel niet goed komt, en er niet genoeg melkgifte voor zal zijn. Met als resultaat dat meedere jongen kunnen verzwakken, of de jongen onderling gaan vechten, en dit kan met ernstige gevolgen zijn.

Hou het wel goed in de gaten als u het jong bij de pleegmoeder plaats, meestal accepteren zij een kleine baby heel goed, maar uiteraard ook hier op te letten voor uitzonderingen. Soms helpt het ook de baby de geur te geven van de pleegmoeder, door middel van met wat bodembedekking, waar de geur van de pleegmoeder in zit, over de baby chin heen te wrijven.

Heeft u zelf geen pleegmoedertje, hoor dan eens bij andere mensen, eventueel de fokker waarvan u uw chins vandaan heeft, of zij plaats hebben.